Gurbetin Oyları: Bazı sandıklarda keyfi uygulamalar hakim

FRANKFURT - Milletvekili Genel Seçimleri'nin güvenli bir ortamda sürdürülmesi için çalışan gönüllülerin oluşturduğu Gurbetin Oyları Girişimi, seçimin ilk haftasının sonunda bir rapor yayımladı.Almanya'daki ilk altı gün verilerine göre kullanılan oy sayısının 68.000 civarında olduğu vurgulanan raporda, bu seçimde Cumhurbaşkanlığı seçiminde verilen oy oranının üzerine çıkılacağının tahmin edildiği bildirildi.Raporun tam metni şu şekilde: "Cumhurbaşkanı (CB) seçiminde Almanya'da 112.705 oy kullanılarak katılım oranı - gümrük hariç - %8.15 olmuştur. Bu seçimde ise katılım ilk altı günde CB seçiminin yarısını geçerek %5'e yaklaşmıştır. Elimizdeki bu verilerle seçimin sonlarına doğru ilginin artacağı da varsayılarak Almanya’da kullanılan toplam oy sayısının 300.000’i geçebileceği, katılımın da %25’e yaklaşacağı söylenebilir.Genel olarak bu sene sandık kurulu ve komisyon üyelerinin geçen seneye göre daha düzenli, mevzuata daha hakim ve kurallara daha dikkatli olduğu gözlendi. Ancak yine de hem sandık kurulu, hem komisyon üyelerinin hem de parti müşahitlerinin mevzuatı tam anlamıyla bilmesi ve uygulaması konusunda kat edilecek daha çok yol var.Ne yazık ki hala bazı bölgelerde keyfi uygulamalar hakim.Örneğin Stuttgart, Hamburg ve Karlsruhe’de müşahitlerin sabah sayım işlemlerini izlemesi engellenmiştir. Bu keyfi uygulama itirazlar sonrasında Stuttgart ve Hamburg daha sonraki günlerde müşahitleri sabah sayım işlemleri öncesinde içeri alırken Karlsruhe’de seçimin ilk 5 günü sabah sayım işlemleri esnasında içeri alınma yan müşahitler ancak seçimin 6. gününden itibaren sandık kurulları ile birlikte içeri alınmaya başlanmıştır.Müşahitlerimiz Berlin, Düsseldorf, Münih, Stuttgart gibi seçim bölgelerinde kanunun gerektirdiği şekilde hiçbir zorluk çekmeden sandık başı işlemlerinin tamamını mevzuata uygun bir şekilde takip edebilmektedir. Fakat Hamburg, Hannover gibi bazı seçim bölgelerinde müşahitlerin sandık başına yaklaşmasına izin verilmemektedir. Bu şehirlerde müşahitlere masanın yaklaşık 5m karşısında, bilgisayar ekranını göremeyecek şekilde bir alan şerit ile ayrılmış olup müşahitlerin bu şeriti geçerek masalara yaklaşması engellenmektedir. Ayrıca komisyon başkanları tarafından komisyon üyelerine, müşahitlere toleransın minimum noktada tutulması ve hiçbir müşahitin kendi sandığından başka bir sandıkta olan olaylara müdahale edemeyeceği ve başka sandıklara yaklaşmalarının engellenmesi gerektiği telkin edilmiştir. Bu uygulama müşahitlerin sandık başındaki bütün işlemlerinin takibine (örneğin seçmenin daha önce oy verip vermediğinin SEÇSİS sisteminden kontrolü, seçmenin o seçim bölgesinde kayıtlı olup olmadığı gibi) engel teşkil etmektedir. Aynı zamanda müşahitlere oturabilecekleri sandalye tahsis edilmemiş olup bütün gün ayakta dikilmeleri, eğer isterlerse kendi evlerinden kendi sandalyelerini getirebilecekleri söylenmiştir. Müşahitler kendi evlerinden getirdikleri sandalyeleri özellikle seçmenlerin yoğun olarak oy kullanmaya geldiği günlerde, uzun kuyruklarda beklemek zorunda kalan yaşlı, engelli ve hamilelere oturmaları için vermişlerdir.Bu sene müşahitlerimize örnek 502 sayılı Zarf Sayım Tutanağının ıslak imzalı kopyasının verilmesi konusunda, geçen senenin aksine, zorluk çıkartılmamaktadır.202 sayılı genelgede belirtildiği üzere bu sene bazı uygulamalar geçen seneki seçimlerdekine göre değişiklik göstermektedir. Örneğin geçen sene her seçim günü sabahında her sandığa yaklaşık 400 tane zarf ve pusula verilip kullanılmayan zarf ve pusulalar her seçim günü sonunda sandıktan çıkan zarflarla birlikte aynı çuvala konularak mühürlenmiştir. Fakat bu sene sandıklara ilk seçim günü yaklaşık 200 zarf ve pusulanın bulunduğu balyalar verilmiş gün sonunda kullanılmayan zarf ve pusulalar ertesi gün tekrar kullanılmak üzere tutanak karşılığında komisyona teslim edilmektedir. Ertesi gün komisyon tarafından sandık kuruluna öncelikle bu bir gün önceden kalan zarf ve pusulalar teslim edilmektedir. Gün içerisinde sandıkta zarf ve pusula bittiği takdirde komisyondan yaklaşık 200 zarf ve pusulanın bulunduğu yeni balyalar temin edilmektedir. Gün içinde teslim edilen zarf ve pusulaların sayımı ve mühürlenmesi özellikle yoğun günlerde hem sandık başı işlemlerini aksatmakta hem de güvenlik endişelerine sebep olmaktadır. Bir örnekte görüldüğü üzere sandık başkanlarının gün ortasında aldıkları zarf ve pusulaları saydıkları fakat tutanak defterine geçirmedikleri, bu sayıları akşam kalan sayılarla uyuşma yapacak şekilde akşam tutanağa yazdıkları görülmüştür. Gün içerisindeki sayım ve akşam yazılan sayıda farklılık olmadığı için bu durum tutanağa geçirilmemiştir. Başka bir olayda ise akşam gün sonunda sayılan ve olması gerekenden 2 eksik çıkan zarf komisyon tarafından sandık başkanı ve bir sandık üyesine 2 zarf yeniden verilmesiyle olması gereken sayıya tamamlanmıştır. Bu durumu tutanağa geçirmek isteyen bu sandıkta görevli başka bir parti üyesinin tuttuğu tutanak kabul edilmemiştir. Yapılan itiraz üzerine komisyon böyle bir tamamlamanın bir daha yapmayacağı kararını aldığı duyulmuştur.Geçen sene en çok görülen sorunlardan bir tanesi oy verme kabini içerisinde kanunen yasak olmasına rağmen seçmenin oyunun fotoğrafını çekmesi idi. Bu konu ile ilgili sandık kurulu başkanları bu sene biraz daha özenli davranıyorlar ve çoğu zaman seçmene cep telefonunu sandık kabininin dışında bırakması gerektiğini söylüyorlar. Fakat yine de bu uygulama her seçim bölgesinde ve her sandık başında her seçmen için uygulanmıyor. Özellikle seçmenlerin yoğun olduğu ve oy vermek için uzun kuyrukların oluştuğu durumlarda sandık kurulu üyeleri en hızlı şekilde sandık başı işlemlerini yapmaya çalıştığı için oy kabini içerisinde olan usulsüzlüklere müdahale etme fırsatı bulamıyorlar. Böyle durumlarda orada bulunan mevzuata hakim müşahitlerin uyarıları büyük önem taşıyor.Sandık kurulları, ne yazık ki bu sene de müşahitlerimizin yazdığı şikayet dilekçelerini ve tespit tutanaklarını Yurt Dışı İlçe Seçim Kurulu’na gönderilmek üzere almak ve tutanak defterine işlemek konusunda çekimser davranıyorlar. Yazılan tutanakları ve dilekçeleri sanki kişiliklerine hakaret olarak algılayan ve memuriyetlerine zeval geleceği korkusunda olan sandık başkanları bu sene de geçen sene olduğu gibi tutanakları kabul etmekte ve işlemekte zorluk çıkartıyorlar. Kanımızca, bu tür dilekçelerin kabul edilmemesinin ve işleme konulmamasının ciddi bir suç teşkil ettiği YSK tarafından tüm sandık kurullarına hatırlatılmalı.Seçim alanlarında bu sene en çok karşılaşılan sorun, gelen seçmenlerin oy vermeyi düşündükleri partilerin amblemlerini tanımamaları, oy pusulasının neresine tercih mührünü basacaklarını bilmemeleri ve sandığın bulunduğu masada oy verecekleri partinin yuvarlağını arayıp bulmaya ve basacakları yeri göstermeye çalışmalarıdır.Bu sorunun önüne geçmek için Berlin konsolosluğu üzerinde parti amblemi bulunmayan, sadece yuvarlak ve çizgilerin bulunduğu bir örnek boş pusula basarak bütün sandık başlarına dağıtmış, seçmenin mührünü nereye basması gerektiği bu üzerinde parti bilgisi bulunmayan tarafsız örnek pusulada gösterilmektedir. Bu uygulamanın diğer seçim bölgelerine de örnek teşkil etmesini ve seçmene tercih mührünü nasıl kullanacağının gösterilerek anlatılmasını doğru buluyoruz.Sandık başlarında karşılaşılan bir diğer sorun da oy vermeye gelen bazı seçmenlerin Türkçe konuşmadığı ve sandık başında çalışan sandık kurulu üyelerinin Türkçe’den farklı dil bilmediği durumlarda karşılaşılan iletişim problemidir. Böyle zamanlarda bazı sandık kurulu başkanları seçmen ile olan iletişimi bazen müşahit bazen de seçmenin yanında olan refakatçisi tarafından tercüme yoluyla yapılmaya olanak tanımışlarsa da bazı sandık kurulu başkanları buna izin vermeyerek seçmene oyunu nasıl kullanacağını göstererek anlatmıştır. Bu durumlarda seçmen kendisine yapılması gereken uyarıları anlamadan oy kabinine girmiş, zorluk çektiği anlarda bazı refakatçiler “Ben de onunla içeri gireyim, o bilmiyor, ona göstereyim" gibi ısrarlarda bulunmuşlarsa da sandık kurulu başkanlarınca mevzuatta belirtilen gerekli haller dışında oy kabinine birden fazla kişinin girilmesine izin verilmemiştir. Bu noktada partilere ve YSK’ya tavsiyemiz seçmenlerine partileri iyi tanıtmaları, parti amblemlerinin bilinirliğinin arttırılması ve seçmenlerin oy pusulasında tercih mührünün nereye basılması gerektiğinin çok iyi şekilde anlatılmasıdır. Ayrıca sandık kurulu üyelerinin Türkçe’den başka dil konuşabilmelerinin çok önemli olduğunu, eğer konuşamıyorlarsa Türkçe bilmeyen seçmene oy verme işleminin nasıl olması gerektiğinin orada bulunan müşahitlerin ya da diğer seçmenlerin tercüme etmelerine izin verilmesi gerektiğini düşünüyoruz.Geçen seneki raporumuzda belirttiğimiz sandık kurulu üyelerine yiyecek ve içecek temin edilmemesi durumunun bu sene düzeltildiğini sevinerek belirtiriz.Almanya’da seçimin ilk 3 gününe denk gelen tren grevlerinin ilk 3 gün seçime katılım oranına negatif yönde etkisi olduğunu düşünüyoruz. Buna rağmen oy kullanmaya gelen seçmenlerin - özellikle hayatlarında ilk defa oy kullanacak olan kişilerin- oy verdikleri için büyük mutluluk duyduğunu ve çok heyecanlı olduklarını gözlemledik. Vatandaşlarımızın demokratik haklarını kullanmalarındaki hevesleri bizleri de çok mutlu etmiştir.Bu sene Almanya’da ilk 6 gün sonunda oy veren kişi sayısı 60.000'i aşmıştır. Bu sayı geçen seneki cumhurbaşkanı seçiminde oy kullanan seçmenin yaklaşık yarısına tekabül etmektedir. Gurbetin Oyları’nın Almanya ekibi- Almanya’nın Oyları olarak seçime katılım oranının geçen seneye göre artmasını sevinçle karşılıyor, trendin devam etmesi halinde -son günlerde oy kullanma sayılarının artacağını varsayarak- oy kullanma oranının seçim sonunda (Yurtdışı+Gümrük kapıları) yaklaşık %40’a ulaşabileceğini tahmin ediyoruz. Henüz önümüzde 18 gün daha var. Özellikle resmi tatil ve hafta sonları oy vermede büyük yoğunlukların olacağını düşünüyoruz. Yoğunluk olduğu günlerde sandık başına oy kullanan seçmen sayısı 700’lere varabilir. Böyle durumlarda sandık başlarında oluşan uzun kuyruklar hem oy kullanmaya gelen vatandaşların hem de sandık başındaki görevlilerin kolay sinirlenebilmesine, yanlış uygulamalar yapmasına ve önemli detayların gözden kaçabilmesine sebep olmaktadır. Ayrıca sandık kurulu üyelerinin yoğun zamanlardaki çalışmaları sırasında arkalarında bulunan oy verme kabinlerini takip etmeleri çok zor olmaktadır. Sandık kurulu üyelerinin sandık kabinlerinin takibinin zor olduğunu özellikle yoğun günlerde çalışacak müşahitlere büyük ihtiyaç duyulduğunu ve önemli görev düştüğünü tekrar hatırlatmak isteriz. Bu durumda Komisyonların ve sandık kurullarının da müşahitlerin yardımını reddetmemelerini rica ve tavsiye ederiz.Gurbetin Oyları Almanya ekibi- Almanya’nın Oyları olarak, potansiyel gönüllülere seçimin sona ereceği 31 Mayıs tarihine kadar istedikleri herhangi bir (veya birkaç) gün bizimle birlikte çalışabileceklerini hatırlatırız".Gurbetin Oyları’na gönüllü olmak için: www.gurbetinoylari.com/gonullu