Almanya’nın yurt dışındaki kültürel temsilinde önemli rol oynayan Goethe Enstitüsü, Litvanya’nın başkenti Vilnius’ta düzenlenen bir sergi nedeniyle sert eleştirilerin odağına yerleşti. Kamu kaynaklarıyla desteklenen bir etkinlikte, İsrail karşıtı ve antisemitik paylaşımlarıyla gündeme gelen bir sanatçının yer alması, Berlin yönetimini harekete geçirdi.
“Glocken und Kanonen” (Çanlar ve Toplar) adlı sergi, Goethe Enstitüsü’nün yanı sıra Vilnius’taki Çağdaş Sanat Merkezi ve Berlin Sanat Akademisi iş birliğiyle gerçekleştirildi ve mart ayına kadar ziyaret edilebildi. Ancak sergide Filistinli yönetmen Basma al-Sharif’in eserlerine de yer verilmesi, tartışmaları beraberinde getirdi.
Tartışmalı paylaşımlar tepki çekti
Al-Sharif’in sosyal medya hesaplarında yaptığı paylaşımların içeriği, Almanya’da büyük tepki topladı. WDR’nin aktardığına göre sanatçı, İsrail için “kan tutkusu” ifadesini kullanırken, ülkeyi “Siyonist bir yapı” olarak tanımladı. Ayrıca İsrail’e yönelik boykot çağrılarını ve Hamas’ın sembollerinden biri olarak bilinen kırmızı üçgeni paylaşması da eleştirilerin merkezinde yer aldı.
Bu gelişmeler, özellikle kamu fonlarıyla desteklenen bir kültür etkinliğinde bu tür görüşlerin dolaylı biçimde yer bulması nedeniyle daha da hassas bir hal aldı.
Dışişleri Bakanlığı devreye girdi
Almanya Dışişleri Bakanlığı, olaya sert tepki göstererek Goethe Enstitüsü’nü görüşmeye çağırdı. Kurumun yıllık yaklaşık 230 milyon Euro’luk bütçeyle desteklendiği bilinirken, bakanlık yetkilileri kültürel faaliyetlerde antisemitizme karşı net bir duruş sergilenmesi gerektiğini vurguladı.
Bakanlık sözcüsü, “Bu tür kültürel etkinlikler, hükümetin antisemitizm ve İsrail karşıtlığına yönelik kararlı tutumuna gölge düşürecek hiçbir şüpheye yer bırakmamalıdır” ifadelerini kullandı. Ayrıca ilgili birimin konuyu “en güçlü şekilde” ele aldığı ve gelecekte benzer durumların yaşanmaması için organizasyon süreçlerinde daha fazla özen beklendiği açık biçimde iletildi. Diplomatik çevrelerde bu açıklama, nadir görülen sertlikte bir uyarı olarak değerlendirildi.
Goethe Enstitüsü: Paylaşımlardan haberdar değildik
Goethe Enstitüsü ise eleştiriler karşısında geri adım attı. Kurum adına yapılan açıklamada, antisemitizm ve İsrail’in var olma hakkının reddinin kabul edilemez olduğu vurgulandı.
Açıklamada, “Antisemitizm ve İsrail’in var olma hakkının inkârı kurumumuz açısından kabul edilemez. Sanatçı Basma al-Sharif’in Instagram hesabındaki bazı paylaşımlar, özellikle İsrail’in var olma hakkını reddeden ifadeler, değerlerimizle bağdaşmamaktadır. Bu paylaşımlar hakkında bilgimiz yoktu ve bundan dolayı büyük üzüntü duyuyoruz” denildi.
İsrail’in Berlin Büyükelçisi Ron Prosor, Goethe Enstitüsü’nün söz konusu sanatçıya alan açmasını sert sözlerle eleştirdi. “Goethe Enstitüsü tüm Yahudilere açık bir mesaj veriyor: Burada istenmiyorsunuz. Kültürel alışverişi teşvik etme görevi tam tersine dönmüş durumda” ifadelerini kullandı.