Almanya’daki bir Edeka şubesinde kasaya asılan “Mümkünse nakit kullanmayın” uyarısı sosyal medyada tartışma yarattı. Kuzey Frizya Adaları’ndaki markette müşterilerden, küçük tutarlı alışverişlerde bile kartla ödeme yapmaları istendi. Uyarının fotoğrafı Reddit’teki r/Kartenzahlung topluluğunda paylaşılınca konu kısa sürede geniş bir tartışmaya dönüştü.
Paylaşım yüzlerce beğeni alırken yorumlarda nakit para mı yoksa kartlı ödeme mi daha avantajlı sorusu öne çıktı. Marketin EC kartı, kredi kartı ve Edeka uygulaması üzerinden ödeme kabul ettiği, ancak nakit ödemeyi tamamen yasaklamadığı belirtildi. Kasadaki notta yalnızca müşterilere kart kullanımının tercih edildiği mesajı verildi.
Bir kullanıcı ironik şekilde, “Ama nakit özgürlüktür!” yorumunu yaptı. Buna karşılık başka bir kullanıcı, “Nakit kötü bir yöntem” ifadesini kullandı. Tartışmada daha dengeli yaklaşanlar ise kart kullanımının yaygınlaşmasının doğal olduğunu, ancak isteyen müşterilerin nakit ödeme hakkının korunması gerektiğini savundu. Hollanda örneğini veren bir başka kullanıcı da, “Orada bit pazarında bile kartla ödeme yapabiliyorsunuz” değerlendirmesinde bulundu.
Tartışmanın merkezinde maliyet hesabı var
Konu yalnızca ödeme alışkanlıklarıyla sınırlı değil. Almanya Merkez Bankası’nın 2025 yılında yayımladığı araştırma, ödeme yöntemlerinin perakende sektörüne maliyetini de ortaya koydu. Verilere göre nakit ödeme, işlem başına ortalama 0,43 Euro ile en düşük maliyetli yöntem olarak öne çıkıyor.
Ancak araştırmada, maliyet hesaplamalarının yönteme göre değişebileceğine de dikkat çekildi. Nakit kullanımında kasa işlemleri dışında sayım, stok yönetimi, güvenlik ve muhasebe gibi ek operasyonel yükler bulunuyor. Kartlı ödemelerde ise komisyon ve işlem ücretleri daha belirleyici hale geliyor.
Reddit’teki tartışmada bazı kullanıcılar kendi hesaplamalarını paylaşarak büyük marketlerde nakit işlemlerinin yıllık maliyetinin oldukça yükseldiğini savundu. Buna karşılık kartlı ödemelerin daha düşük operasyon gideri oluşturduğu ileri sürüldü. Söz konusu hesaplamaların resmi veri olmadığı özellikle belirtilirken, tartışmanın giderek daha sert hale geldiği görüldü.
Kasadaki uyarının bir Kuzey Denizi adasında yer alan markette görülmesi de dikkat çekti. Ulaşımı zor bölgelerde nakit taşınmasının ve yönetilmesinin daha maliyetli olduğu değerlendiriliyor.
Edeka’dan açıklama geldi
Münih merkezli Merkur gazetesinin sorusu üzerine Edeka da konuyla ilgili açıklama yaptı. Şirket, kooperatif yapısı nedeniyle tüm şubeler için geçerli tek tip bir uygulama bulunmadığını belirtti.
Açıklamada, bağımsız işletmecilerin mağazalarını kendi kararları doğrultusunda yönettiği ifade edilerek ödeme yöntemlerine ilişkin tercihlerin de şubelere göre değişebileceği kaydedildi.
Edeka ayrıca nakit ödemeyi tamamen kaldırma gibi bir planlarının bulunmadığını vurguladı. Şirket açıklamasında, müşterilerin temassız ve dijital ödeme yöntemlerini yoğun biçimde kullandığının gözlemlendiği, ancak nakdin de önemini koruduğu belirtildi. Bu nedenle mağazalarda nakitten temassız ödemeye kadar tüm yaygın ödeme seçeneklerinin sunulmaya devam edeceği bildirildi.
Almanya’da nakit kullanımında tablo değişiyor
Almanya Merkez Bankası’nın verilerine göre ülkede 2023 yılında yapılan ödemelerin yüzde 51’i nakit gerçekleştirildi. Buna rağmen toplam harcama tutarında kartlı ödemeler öne çıkıyor. Özellikle yüksek tutarlı alışverişlerde tüketicilerin daha çok kart kullanmayı tercih ettiği belirtiliyor.
Fotoğraf: © /Reddit r/Kartenzahlung