İtalyan'da yaşayan biri, markalı ürünleri internetten satın almanın riskleri konusunda pahalı bir ders aldı. eBay üzerinden yaklaşık 5 Euro değerinde sahte bir Adidas arma etiketi satın aldığı için 600 Euro para cezasına çarptırıldı. Gönderi ücretiyle birlikte toplam ödemesi sadece 9 Euro’ydu.
Alıcı, Reddit’te paylaştığı gönderide, amacının yalnızca orijinal bir Adidas kazağını onarmak olduğunu belirtti. eBay’de uygun fiyatlı bir arma bulduğunu sanıyordu. Ancak ürünün sahte olduğu ortaya çıktı ve bu küçük alışverişin bedeli sandığından çok daha ağır oldu.
İtalyan eBay kullanıcısına 600 Euro ceza
Satın alımdan bir süre sonra alıcı, İtalya Mali Polisi’nden bir çağrı aldı. Sorgulamanın ardından, sahte ürün satın aldığı gerekçesiyle 600 Euro para cezası kesildi. Reddit’te yaşadığı hayal kırıklığını şu sözlerle dile getirdi: “Yalnızca halihazırda sahip olduğum ve yıpranmış orijinal Adidas kazağımı onarmak istedim. Yeni almak yerine onarmak bana daha mantıklı geldi.”
Corriere gazetesinin haberine göre, satıcı binlerce arma satmış ve her seferinde telif hakkı ihlali yapmıştı. Satıcıya da para cezası kesildi, ancak miktar açıklanmadı. Haberlere göre satıcı artık eBay’de satış yapmıyor. Yine de, ürünleri satın alan alıcılar da İtalya’da sorumlu tutuldu.
2005 tarihli yasa her alıcıyı “ithalatçı” sayıyor
İtalyan yasalarına göre, bu beklenmedik derecede yüksek cezanın yasal dayanağı 2005 tarihli bir kararnamede bulunuyor. Kararnamede şöyle deniyor: “Ticari koruma haklarını veya fikri mülkiyet haklarını ihlal eden ürünleri ülkeye sokan son alıcı, her durumda ithalatçı olarak sorumludur.”
Bu düzenleme, İtalya’da paketin alıcısının otomatik olarak ithalatçı sayıldığı anlamına geliyor. Satın almanın kişisel kullanım için yapılmış olması, ürünün değeri ya da alıcının sahte olduğundan habersiz olması cezai sorumluluğu ortadan kaldırmıyor. Para cezaları 300 Euro’dan başlayıp 7.000 Euro’ya kadar çıkabiliyor.
Kısa süre önce bir başka İtalyan tüketici, Temu platformu üzerinden iki adet Disney çocuk tişörtü ve bir paket tokadan oluşan, toplam 42,13 Euro’luk siparişi nedeniyle 618 Euro ceza aldı. Ürünlerin tamamı sahte çıktı.
İtalya’da sert yasa tartışma yarattı
Yasanın katılığı ve artan vaka sayısı, İtalya’da düzenlemede değişiklik yapılması gerektiği yönünde tartışmaları alevlendirdi. Bazı hukukçular, kişisel kullanım için yapılan alışverişlerle ticari amaçlı ithalatların birbirinden ayrılması gerektiğini savunuyor. Böylece, cezaların yeniden satış amacı taşıyanlara odaklanması; bireysel, kişisel alımlarda ise daha hafif yaptırımlar uygulanması öneriliyor.
Bir diğer öneri, çevrim içi satış platformlarının sorumluluklarının artırılması yönünde. Avrupa Birliği, 17 Şubat 2024’te yürürlüğe giren Dijital Hizmetler Yasası (Digital Services Act) ile bu yönde adımlar attı. Bu yasa, büyük çevrim içi pazar yerlerini satıcıların kimliğini doğrulamaya ve yasa dışı ürünlerin hızlıca kaldırılmasını sağlamaya mecbur kılıyor.
Almanya’da durum farklı
Almanya’da, kişisel kullanım amacıyla sahte ürün satın almak suç sayılmıyor. Ancak gümrük, sahte olduğu belirlenen ürünlere el koyup imha edebiliyor. Bu durumda alıcı, ürünün bedelini ödemiş olsa bile teslim alamıyor. Niedersachsen Tüketici Merkezi’ne göre, bazı durumlarda marka sahipleri alıcıya ihtarname gönderebiliyor. Yalnızca ticari kazanç amacı tespit edilirse cezai sorumluluk doğuyor.
Yine de uzmanlar, özellikle tatilde İtalya gibi ülkelerde alışveriş yapan Almanların dikkatli olmasını öneriyor. Çünkü bu tür durumlarda İtalyan yasaları geçerli oluyor.