Türkiye, yurt dışında zorunlu askerlik yapan çifte vatandaşların askerlik hizmetini tanımaya yönelik yeni bir düzenleme hazırlıyor. AK Parti'nin gündemindeki teklif yasalaşırsa, şartları karşılayan kişiler Türkiye'de yeniden askerlik yapmak zorunda kalmayacak. Ancak Almanya'da yaşayan Türkler açısından önemli bir ayrıntı bulunuyor. Almanya'da zorunlu askerlik uygulanmadığı için düzenleme bütün çifte vatandaşları kapsamayacak.
AK Parti'nin 7 Ekim'de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında yapılan Merkez Yürütme Kurulu (MYK) toplantısında, yurt dışındaki Türk vatandaşlarının askerlik sorunu ele alındı.
AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Zafer Sırakaya, çifte vatandaşların başka ülkelerde yaptıkları askerlik hizmetinin Türkiye'de tanınmasına yönelik çalışmayı sundu. Düzenlemenin Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında değerlendirilerek Erdoğan'a iletilmesi planlanıyor.
Türkiye gazetesinin aktardığı bilgilere göre ise kanun teklifinin mevcut yasama döneminde TBMM'ye sunulması hedefleniyor. Hazırlıkta, ikamet ettiği ve vatandaşı olduğu ülkede zorunlu askerlik hizmetini tamamlayanların Türkiye'de yeniden askere alınmaması öngörülüyor.
Almanya'daki Türkleri nasıl etkileyecek?
Düzenlemenin Almanya'daki Türk toplumuna etkisi, askerlik sistemleri arasındaki fark nedeniyle sınırlı olabilir.
Almanya'da zorunlu askerlik 1 Temmuz 2011'de askıya alındı. Ülkede 1 Ocak 2026'da yürürlüğe giren yeni askerlik sistemi de gönüllülük esasına dayanıyor.
Yeni sistemle 18 yaşına giren Alman vatandaşı erkeklerin askerlik durumlarını belirlemek amacıyla gönderilen anketi doldurmaları zorunlu hale geldi. 1 Temmuz 2027'den itibaren, 2008 ve sonrasında doğan erkekler için sağlık muayenesi de zorunlu olacak. Ancak bu yükümlülükler, doğrudan zorunlu askerlik hizmeti anlamına gelmiyor.
Bu nedenle yalnızca Türk ve Alman vatandaşlığına sahip olmak, planlanan muafiyetten yararlanmak için yeterli olmayacak. Almanya'da zorunlu askerliğin uygulandığı yıllarda hizmetini tamamlayanların durumu ile gönüllü olarak Alman ordusunda görev yapanların yeni düzenlemeye dahil edilip edilmeyeceği, teklifin kesin metniyle açıklığa kavuşacak.
Türkiye'de mevcut askerlik kuralları ne diyor?
Türkiye'de 26 Haziran 2019'da yürürlüğe giren 7179 sayılı Askeralma Kanunu, çifte vatandaşların başka ülkelerde yaptıkları askerlik hizmetlerinin tanınmasına ilişkin önceki genel uygulamayı sona erdirdi.
Milli Savunma Bakanlığının açıklamasına göre yurt dışında yapılan askerlik, ikili anlaşmalar ve kanunda belirtilen özel durumlar dışında Türkiye'de geçerli sayılmıyor.
Ancak 26 Haziran 2019'dan önce gerekli belgelerle başvuruda bulunanların işlemleri önceki mevzuata göre sonuçlandırılıyor. Türk vatandaşlığını sonradan kazananlar için de ayrıca belirlenmiş muafiyet şartları bulunuyor.
Almanya'daki Türk vatandaşları ise mevcut koşulları sağlamaları halinde askerliklerini erteletebiliyor veya dövizle askerlikten yararlanabiliyor.
Çifte vatandaşlık statüsündekiler, yurt dışında en az 1095 gün bulunmuş olmaları şartıyla dövizle askerlik başvurularında çalışma şartından muaf tutuluyor. Askerlik ertelemesi ise uygun şartları taşıyanlar için 35 yaşını tamamladıkları yılın sonuna kadar yapılabiliyor.
Hazırlanan yeni düzenleme henüz yürürlüğe girmediğinden mevcut askerlik, erteleme ve ödeme yükümlülükleri devam ediyor.
Benzer düzenleme temmuz ayında da gündeme gelmişti
Çifte vatandaşların askerlik sorunu yalnızca son MYK toplantısında ele alınmadı. Temmuz 2026'da TBMM'de görüşülen askeri düzenlemeler sırasında da yurt dışında askerlik yapanların Türkiye'de muaf tutulmasına yönelik bir değişiklik gündeme getirildi.
Zafer Sırakaya, 1 Temmuz'daki Meclis konuşmasında başka ülkelerde askerlik yapan Türk vatandaşlarının karşılaştığı sorunlara dikkat çekti. Ancak 11 Temmuz'da Resmi Gazete'de yayımlanan 7588 sayılı kanunda bu muafiyet düzenlemesi yer almadı.
Konu, AK Parti'nin 2023 seçim beyannamesindeki vaatler arasında da bulunuyordu. Beyannamede yurt dışında yapılan askerlik hizmetlerinin ikili anlaşmalar çerçevesinde Türkiye'de tanınması hedeflenmişti.
Yeni hazırlıkta ise hangi ülkelerin kapsama alınacağı, gönüllü askerlik hizmetinin kabul edilip edilmeyeceği ve geçmişte askerlik yapanların nasıl değerlendirileceği henüz kesinleşmedi.
Teklifin TBMM'ye sunulmasının ardından kapsamı ve yürürlük tarihi netleşecek. Dolayısıyla Almanya'da yaşayan çifte vatandaşların askerlik yükümlülüğünün kaldırıldığına ilişkin şu aşamada kesinleşmiş bir karar bulunmuyor.