Sabah saatlerinde yapılan bazı alışkanlıklar, günün geri kalanındaki dikkat düzeyi, stres seviyesi ve fiziksel performans üzerinde olumsuz etki oluşturabiliyor. Bilimsel araştırmalar, özellikle sabah 08.00'den önce kaçınılması gereken beş yaygın davranışa işaret ediyor.
Akıllı telefonu uyanır uyanmaz eline almak, uzmanların en sık uyardığı alışkanlıkların başında geliyor. Araştırmalara göre telefonun yalnızca komodinin üzerinde görünür durumda bulunması bile dikkati azaltabiliyor. Austin'deki Teksas Üniversitesi tarafından yürütülen laboratuvar deneyleri bu etkiyi ortaya koyarken, British Columbia Üniversitesi de e-postaların daha seyrek kontrol edilmesinin stres seviyesini ölçülebilir şekilde düşürdüğünü belirledi.
Sabah ışığını ihmal etmeyin
Uyandıktan sonra loş ortamda kalmaya devam etmek ve yeterli gün ışığı almamak, biyolojik saatin düzenini olumsuz etkileyebiliyor. Manchester Üniversitesi öncülüğündeki uluslararası araştırma ekibi, sabah saatlerinde parlak ışığa maruz kalan kişilerin daha uyanık hissettiğini ve gece daha kaliteli uyuduğunu tespit etti.
Araştırmacılar, sabah perdelerin açılmasını, pencere kenarında vakit geçirilmesini ya da kısa süreliğine dışarı çıkılmasını öneriyor. Akşam saatlerinde ise ışığın azaltılması, vücudun dinlenme moduna geçmesini kolaylaştırıyor.
İlk yarım saatte dikkat düşüyor
Uyandıktan hemen sonra araç kullanmak veya önemli kararlar almak hata riskini artırabiliyor. Bunun nedeni, beynin ilk 30 dakika boyunca tam anlamıyla uyanmamış olması.
Bilim dünyasında "Sleep Inertia" olarak adlandırılan bu durum, uyanma sonrası geçici zihinsel yavaşlama anlamına geliyor. İngiltere'deki Surrey Sleep Research Centre tarafından yapılan çalışmalar, bu süreçte tepki süresinin belirgin şekilde yavaşladığını gösteriyor.
Kahvaltıdan sonra hareketsiz kalmayın
Kahvaltının ardından uzun süre oturmak, kan şekeri ve insülin düzeylerinde yüksek artışlara yol açabiliyor. Bu durum hem metabolizma hem de dolaşım sistemi açısından olumsuz sonuçlar doğurabiliyor.
Melbourne'deki araştırmacılar, her 20 ila 30 dakikada bir ayağa kalkılmasını, kısa yürüyüş yapılmasını veya merdiven kullanılmasını tavsiye ediyor. Bu hareketlerin kan şekeri değerlerini belirgin biçimde düşürdüğü belirtiliyor.
Alarm sesi de önemli
Güne hangi sesle başlandığı da sabah performansını etkileyebiliyor. Araştırmalara göre keskin ve rahatsız edici alarm sesleri kişiyi daha dinç hale getirmiyor. Buna karşılık melodik ve yumuşak alarm tonları, uyanmayı kolaylaştırıyor.
Melbourne'deki RMIT Üniversitesi tarafından yürütülen çalışmada, yumuşak alarm sesleriyle uyanan katılımcıların kendilerini daha zinde hissettikleri ve hem günlük yaşamda hem de testlerde daha hızlı tepki verdikleri belirlendi.