Yaşlandıkça beynimiz de yaşlanır. Bu yeni bir haber değil. Ancak bizi insan yapan beyin bölgelerinin yaşa bağlı gerilemeye en duyarlı bölgeler olduğu ortaya çıktı. Forschungszentrum Jülich ve Heinrich Heine Üniversitesi Düsseldorf'taki bilim insanları tarafından yapılan yeni bir çalışma yeni bilgiler sunuyor.
Araştırmacılar, çalışmaları için 198 şempanze ve farklı yaşlardaki 480 insanın beyin taramalarını analiz ettiler. Manyetik rezonans görüntüleme (MRI) ve özel bir örüntü tanıma algoritması kullandılar. Amaç, insanların ve şempanzelerin beyinlerinde yaşa özgü hangi değişikliklerin meydana geldiğini ve bu değişikliklerin tam olarak nerede meydana geldiğini bulmaktı.
Şaşırtıcı sonuç
Hem insanlarda hem de şempanzelerde beyindeki gri madde yaşla birlikte azalırken, etkilenen bölgelerde çarpıcı farklılıklar var. Düsseldorf Heinrich Heine Üniversitesi'nden Sam Vickery ve meslektaşları, “İnsanlarda yaşa bağlı en büyük azalma frontal ve prefrontal kortekste görüldü” dedi. Beynin bu bölgeleri diğer şeylerin yanı sıra çalışma belleği, kendini kontrol etme ve yüksek düşünme işlevlerinden sorumlu.
Buna karşılık, şempanzelerde temporal bölgelerdeki gri hücreler ve motor fonksiyonlar ve ödül sistemi için önemli olan striatum gibi daha derin bölgeler küçülüyor.
Karmaşık düşünme yeteneğimiz yaşlanmaya karşı hassas
Peki insan beyninin evrimsel olarak en genç bölgeleri yaşlanmadan neden bu kadar güçlü bir şekilde etkileniyor? Cevap evrimin kendisinde yatıyor. Çalışma biyologlar arasında yaygın olan bir hipotezi doğruluyor. Daha yakın zamanda gelişen yapılar yaşa bağlı değişikliklere karşı daha az dayanıklı. Bu durum özellikle orbito-frontal korteks ve insulada belirgindir; her iki beyin bölgesi de bilinçli algılama, uyaranların değerlendirilmesi ve empati için çok önemlidir.
Öte yandan, bazal ganglionlar veya orta temporal lob gibi evrimsel olarak daha yaşlı beyin bölgeleri büyük ölçüde korundu. Başka bir deyişle, insan türü olarak bizi benzersiz kılan ve maymunlardan ayıran tüm beyin bölgeleri, örneğin karmaşık düşünme yeteneğimiz, yaşlanmaya karşı özellikle hassastır.
Yeni bulgular beynimizin zayıf noktalarına ilişkin önemli bilgiler de sağlıyor. Çalışmanın yazarlarına göre, yaşlılıkta zihinsel gerilemeyle mücadele için başlangıç noktaları bile sağlayabilirler. Ancak yine de daha fazla araştırmaya ihtiyaç var.
ARTI49