Almanya'nın başkenti Berlin'de sığınmacılara verilen ödeme kartlarında uygulanan aylık 50 Euro nakit çekme sınırı kaldırılıyor. Uygulamanın başlamasından yalnızca iki buçuk ay sonra alınan karar, kart sisteminin geleceğini de yeniden tartışmaya açtı. Berlin yönetimi, nakit çekme kısıtlamasının ayrımcı nitelik taşıdığı yönündeki eleştirileri haklı buldu.
Berlin Sosyal İşler Müsteşarı Aziz Bozkurt'un Berlin Mülteci Konseyine gönderdiği mektup, kararın ayrıntılarını ortaya koydu. Tagesspiegel gazetesinin ulaştığı yazıya göre Bozkurt, hem mevcut kartlarda hem de yeni dağıtılacak kartlarda nakit çekme sınırının ikinci bir karara kadar uygulanmaması için ilgili birimlere talimat verecek.
Karar hukuken şimdilik geçici bir durdurma anlamına geliyor. Ancak Berlin'de Sol Parti, Yeşiller ve SPD arasında kurulabilecek yeni hükümetin aynı kısıtlamayı yeniden yürürlüğe koyması beklenmiyor.
Sığınmacılar ayda yalnızca 50 Euro çekebiliyordu
Berlin, 13 Ağustos'ta ödeme kartı sistemini uygulamaya başlayan Almanya'nın son eyaleti olmuştu. Yeni gelen sığınmacılara verilen banka kartı benzeri kartlarla sosyal yardımların kullanılması sağlanıyordu.
Sisteme göre sığınmacılar, Berlin'e geldikten sonraki ilk altı ay boyunca sosyal yardımlarından aylık en fazla 50 Euro nakit çekebiliyordu. Çocuklar için de kişi başına 50 Euro ek nakit çekme hakkı tanınıyordu.
Berlin Mülteci Konseyi ise uygulamanın sığınmacıların kendi paralarını nasıl kullanacaklarına karar verme özgürlüğünü sınırladığını savunuyordu.
Konsey, ödeme kartına ilişkin itirazlarını ilk olarak Ekim 2024'te, ardından Eylül 2026'da Berlin Eyaleti Ayrımcılıkla Mücadele Yasası'na (LADG) dayanarak gündeme getirmişti. Kuruma göre sistem, Sığınmacılara Yardım Yasası kapsamında destek alan kişilerin diğer yardım alıcılarından farklı muamele görmesine yol açıyordu.
Berlin yönetimi ayrımcılık eleştirisini kabul etti
Berlin Sosyal İşler Senatörü Cansel Kızıltepe, ödeme kartına yönelik eleştirilerin büyük bölümünü kabul etmedi. Tagesspiegel'e konuşan Kızıltepe, sistemin hem yardım alanların hem de kamu kurumlarının ihtiyaçları dikkate alınarak uygulandığını belirtti.
Kızıltepe, "Yardım alanların ve idarenin ihtiyaçlarını gözeten, oldukça pratik ve bürokrasiden uzak bir uygulamamız var" dedi.
Mülteci Konseyinin dile getirdiği birçok eleştirinin, yönetimin Social Card adını verdiği ödeme kartının Berlin'deki uygulamasıyla bağlantılı olmadığını savundu.
Ancak Kızıltepe, nakit çekme sınırı konusunda farklı düşündüğünü açıkladı. Aylık 50 Euro kısıtlamasının "Gerçekten ayrımcı bir niteliği var" diyerek kaldırılmasını destekledi.
Bu nedenle sınırın uygulanması durdurulacak. Şubat 2027'de başlaması planlanan değerlendirme sürecinde nakit çekme kısıtlaması ayrıca incelenecek.
Müsteşar Aziz Bozkurt ise Mülteci Konseyine gönderdiği mektupta, kart sisteminin kişisel verilerin korunması ve özel şirketler tarafından yürütülmesiyle ilgili itirazları reddetti.
Kararın arkasında siyasi dengeler de var
Berlin'de SPD yönetimindeki Sosyal İşler Dairesinin, 50 Euro sınırını başından beri desteklemediği belirtiliyor. Kısıtlama, ağırlıklı olarak CDU'lu Berlin Eyalet Başbakanı Kai Wegner'in Başbakanlık Dairesinden gelen baskılar sonucunda uygulamaya alınmıştı.
Mülteci Konseyinin itirazlarının yanı sıra Berlin'de SPD, Yeşiller ve Sol Parti arasında yeni bir hükümet kurulması ihtimalinin de karar üzerinde etkili olduğu değerlendiriliyor.
Üç parti, ön görüşmeler sırasında mevcut ödeme kartı sisteminin kaldırılması ve bunun yerine temel banka hesabı modelinin geliştirilmesi konusunda anlaşmıştı.
Bu nedenle yalnızca nakit çekme sınırının değil, ödeme kartı sisteminin tamamının geleceği de belirsizliğini koruyor.
Ödeme kartı yerine banka hesabı tartışması
Sosyal İşler Müsteşarı Aziz Bozkurt ise temel banka hesabı modelinin mevcut ödeme kartına uygun bir alternatif olmadığı görüşünde.
Bozkurt'a göre ödeme kartının en önemli avantajlarından biri, sığınmacılara ücretsiz sunulması. Banka hesabı kullanımı ise genellikle hesap sahipleri için ek masraf oluşturuyor.
Ayrıca Berlin'e yeni yerleştirilen sığınmacılar ile başvuruları reddedilmiş ve ülkeden ayrılmak zorunda olan kişilerin kısa sürede kendi adlarına banka hesabı açması kolay değil.
Bozkurt, bu işlemin bazı durumlarda "Zor", hatta "Bankacılık mevzuatı açısından kısmen imkansız" olabileceğini belirtti.
Bu açıklamalar, SPD'nin olası koalisyon görüşmelerinde ödeme kartının tamamen kaldırılmasına karşı çıkabileceğine işaret ediyor.
SPD kanadının, mevcut sistemin az sayıda kısıtlama içerdiğini savunarak kartların kullanılmaya devam etmesini istemesi ihtimaller arasında bulunuyor.
Berlin'de nakit çekme sınırının kaldırılmasıyla sığınmacıların sosyal yardımlarını kullanmasına yönelik önemli bir kısıtlama sona erecek. Ancak ödeme kartının mevcut haliyle devam edip etmeyeceği, yeni hükümetin kurulması ve 2027'de yapılacak değerlendirmelerin ardından netleşecek.