ANKARA (AA) - SULTAN ÇOĞALAN - Çanakkale'ye 100 yıl önce düşmana karşı savaşmak için Balkanlar'dan gelenlerin çocukları ve torunları, atalarının verdiği kahramanlık mücadelesini "Çanakkale'de Unutulan Avazımız" belgesinde anlattı.
TRT Avaz'da yayınlanmaya başlanan belgeselin yapımcısı Feridun Cesur, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Çanakkale Savaşı üzerine yapılan araştırmalarda, Balkanlar'dan gelerek Osmanlı topraklarını korumak amacıyla şehit düşen veya gazi olanların hikayesinin genellikle arka planda kaldığını fark ettiklerini belirtti.
Bu amaçla 100 yıl önce, Osmanlı'nın hoşgörüsü altında yaşayan Balkan uluslarının vatan savunması için gösterdikleri fedakarlığı belgesel haline getirmeye karar verdiklerini ifade eden Cesur, Arnavutluk, Kosova, Makedonya, Bosna Hersek, Karadağ ve Sırbistan'da saha araştırması yaptıklarını anlattı.
Belgesel için Çanakkale'de uzun çekimler yaptıklarını belirten Cesur, Türkiye'de öğrenim gören Balkan gençleriyle görüştüklerini, Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü ve Genelkurmayın arşivlerinde incelemeler yaptıklarını söyledi.
Cesur, Balkanlar'da şehit düşen veya gazi olanların birinci derece yakınlarından 80 kişinin yanı sıra din adamları ve akademisyenlerle de görüşerek bilimsel destek aldıklarını dile getirdi.
Görüştükleri şehit ve gazi yakınlarının ellerindeki tarihi fotoğraf ve yazışmaları kedileriyle paylaştığını bildiren Cesur, "Bu belgeleri çok zor şartlar altında saklamışlar. Çünkü Balkanlar'ın geçirdiği siyasi süreç nedeniyle özellikle Müslüman toplumu ciddi baskılar görmüş. Müslüman aileler ayrıştırılmış, isimleri değiştirilmiş. Buna benzer pek çok sindirme hareketine maruz kalmışlar" dedi.
Cesur, görüştükleri kişilerin hala Osmanlı'ya ve Türkiye'ye çok büyük hürmet ile sevgi hissettiğini ifade etti.
Balkanlar'dan gelerek Çanakkale Savaşı'na katılan Ahmet Ağa Hamzagiç'in kızıyla görüştüklerini anlatan Cesur, "Yaklaşık 90 yaşında. 100 yıllık tarih kokan küçük bir evde yaşıyor. Bize, savaş sonrası askerlerin evlerine gelip dinlendiğini anlattı. Babasının Çanakkale'de Atatürk ile görüştüğünü, babasının Sancak'a geri döndüğünde kendisine hediyeler verdiğini söyledi" dedi.
Balkanlar'da görüştükleri kişilerin Türkiye'nin selameti için dua ettiğine işaret eden Cesur, "Şehit ve gazi yakınlarına Türkiye'den ne istediklerini sorduk. Tek arzuları vatanları için canını veren dedelerinin kahramanca savaştıkları Çanakkale'yi görmek" değerlendirmesinde bulundu.
- Belgesel tarihi kaynak haline gelecek
Yönetmen Muhlis Durak da 13 bölümden oluşan belgeselin her hafta pazar ve pazartesi günleri yayınlandığını belirtti.
Belgeselin özellikle Balkanlar'dan savaşmak için gelenleri anlatması bakımından önemli bir tarih kaynağı haline geleceğini dile getiren Durak, belgeselle ilgili çok olumlu geri dönüşler aldıklarını dile getirdi.
Yapılan röportajlarla halkın tarih bilincinin canlandırıldığını, ayrıca bölgede yaşanan değişimlerin de gözler önüne serildiğini kaydeden Durak, "Şehit ya da gazi torunlarından birinci kuşak yaşayanlar parmakla sayılabilecek kadar az. İkinci kuşak gazi ve şehit torunları ise bu vesileyle atalarını anlamaya çalışıyor. Belgesel, hem bir vefa duygusunu canlandırmak hem de farklı etnik unsurları bir araya getiren medeniyetimizin izlerini ön plana çıkarmak gibi bir görev üstleniyor" diye konuştu.