Aşırı işlenmiş gıdalar (UPF), kalp-damar hastalıkları, kanser ve Tip 2 diyabet gibi birçok sağlık sorunu ile ilişkilendiriliyor. Alman bilim insanları tarafından yapılan yeni bir araştırma, bu gıdaların olumsuz etkilerinin düşündüğümüzden çok daha hızlı ortaya çıkabileceğini gösterdi.
Beynin insülin duyarlılığı olumsuz etkileniyor
Tübingen Üniversitesi'ne bağlı Helmholtz Münih Diyabet Araştırma ve Metabolik Hastalıklar Enstitüsü tarafından yürütülen araştırmada, UPF ağırlıklı bir beslenmenin beynin insülin duyarlılığını olumsuz etkilediği ve sağlıklı bireylerde bile karaciğer yağlanmasını hızlandırdığı keşfedildi. Üstelik bu etkiler yalnızca beş gün içinde ortaya çıktı.
İnsülin, beyin aracılığıyla iştahı ve metabolizmayı düzenleyen bir hormondur. Ancak aşırı işlenmiş gıdaların tetiklediği insülin direnci, bu düzenlemeyi bozarak obezite ve bilişsel bozukluklara yol açabilir. Araştırmacılar, 19-27 yaş aralığındaki sağlıklı erkek katılımcıları iki gruba ayırdı. Bir grup, beş gün boyunca günlük beslenmelerine ek olarak 1200 ekstra kaloriyi aşırı işlenmiş atıştırmalıklardan aldı, diğer grup ise normal beslenmesine devam etti.
Karaciğer yağlanması hızla arttı
Araştırmanın sonucunda, aşırı işlenmiş gıda tüketen grubun beyinlerindeki insülin duyarlılığının ciddi şekilde azaldığı görüldü. Daha da çarpıcı olan, normal beslenmeye dönüldükten bir hafta sonra bile insülin aktivitelerinin düşük seviyede kalmasıydı. Aynı zamanda bu grubun karaciğerlerindeki yağ oranı belirgin şekilde arttı.
Beyin sağlıksız yeme alışkanlıklarına koşullanıyor
Araştırmacılar, aşırı işlenmiş gıdaların beynin ödül sistemine de zarar verdiğini belirledi. Beynimiz, bazı davranışları olumlu veya olumsuz sonuçlarla ilişkilendirerek seçimlerimizi şekillendirir. Ancak bu çalışmaya katılanlar, sadece beş gün boyunca yüksek kalorili atıştırmalıklar tüketerek ödül mekanizmalarında değişiklik yaşadı. Sağlıksız yiyeceklere olan duyarlılıkları azalırken, cezalandırıcı etkilere daha hassas hale geldiler. Bu da UPF’lerin, beyni sağlıksız yeme alışkanlıklarına koşullandırabileceğini gösterdi.
Çalışma yalnızca erkek katılımcılarla yapıldığı için cinsiyetler arası farklılıkları belirlemek adına daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyuluyor. Ancak Alman bilim insanları, beynin insüline verdiği tepkinin kısa vadeli beslenme değişiklikleriyle bile hızla uyum sağlayabildiğini ve bunun obezite ile ilgili hastalıkları tetikleyebileceğini vurguluyor.