Çocukluk ve ergenlik dönemindeki beslenme alışkanlıklarının zeka gelişimi ve okul başarısıyla ilişkisini inceleyen kapsamlı bir araştırma, beslenmenin bilişsel gelişim üzerindeki etkisinin sanılandan daha büyük olabileceğine işaret etti. Toplam 73 bilimsel çalışmanın değerlendirildiği analizde, özellikle yaşamın ilk yıllarında uygulanan beslenme biçimlerinin ilerleyen dönemlerdeki akademik ve zihinsel performansla bağlantılı olduğu görüldü.
Swansea Üniversitesi’nden Hayley A. Young liderliğindeki araştırma ekibi, beslenme müdahalelerini konu alan 48 çalışma ile uzun yıllara yayılan 25 gözlemsel araştırmayı bir araya getirerek geniş çaplı bir inceleme gerçekleştirdi.
İlk yıllardaki beslenme öne çıktı
Araştırma kapsamında demir, iyot, D vitamini, Omega-3 yağ asitleri, kolin, polifenoller, multivitamin takviyeleri, tam tahıllı ürünler, balık, ceviz, balık, orman meyveleri, tam tahıllar ve sebzelerden zengin Yeni Nordik Diyet ile okul kahvaltısı programları gibi birçok unsur değerlendirildi.
En dikkat çekici sonuçlar uzun dönemli araştırmalarda ortaya çıktı. Yaşamlarının ilk yıllarında daha fazla meyve, sebze, tam tahıllı gıda ve süt ürünü tüketen çocukların, ilerleyen yaşlarda yapılan zeka testlerinde ve okul performanslarında daha başarılı olma eğilimi gösterdiği belirlendi.
Buna karşılık, yoğun şekilde işlenmiş gıdalar ve şekerli gazlı içeceklerin ağırlıkta olduğu beslenme düzenlerinin daha olumsuz sonuçlarla ilişkilendirildiği görüldü.
Demir eksikliğinin etkisi yıllar sürebiliyor
Araştırmada özellikle ilk yaşın kritik bir dönem olduğuna dikkat çekildi. Bulgulara göre beslenmenin etkileri yaşamın ilk yılında daha belirgin şekilde ortaya çıkıyor.
Birden fazla çalışmada, bebeklik döneminde görülen demir eksikliğinin daha sonra tedavi edilmiş olsa bile yıllar boyunca dikkat ve hafıza alanlarında dezavantajlarla bağlantılı olduğu tespit edildi.
Ergenlerde sonuçlar net değil
Ergenlik dönemine ilişkin veriler ise daha karmaşık bir tablo ortaya koydu. Demir ve iyot takviyelerinin özellikle eksiklik bulunan bireylerde fayda sağlayabildiği görülürken, Omega-3 yağ asitleri, D vitamini, kolin ve multivitaminlerin etkilerine ilişkin sonuçlar birbirini doğrulamadı.
Araştırmacılar, mevcut verilerin doğrudan neden-sonuç ilişkisini kanıtlamadığını vurguladı. Beslenmenin yanı sıra eğitim düzeyi, aile ortamı ve sosyal koşulların da zihinsel gelişim üzerinde önemli rol oynadığı belirtildi.
Beyin gelişiminde göz ardı edilen unsur
Araştırmanın dikkat çektiği bir diğer nokta ise ergenlik süreci oldu. İncelenen çalışmaların büyük bölümünde, beyin gelişimi açısından kritik öneme sahip olan ergenlik durumunun yeterince dikkate alınmadığı ifade edildi.
Alanındaki en kapsamlı değerlendirmelerden biri olarak gösterilen çalışma, çocukluk dönemindeki beslenme ile bilişsel performans arasındaki ilişkiye dair önemli veriler sunarken, daha güçlü sonuçlara ulaşılabilmesi için yüksek kalitede yeni araştırmalara ihtiyaç bulunduğunu da ortaya koydu.