Almanya’da yayımlanan “Almanya’da Eğitim 2026” raporu, eğitim sistemindeki sorunların devam ettiğini ortaya koydu. Doğum oranlarındaki düşüş nedeniyle önümüzdeki yıllarda kreş ve okullarda öğrenci sayısının azalması beklenirken, uzmanlara göre bu gelişme eğitim sistemindeki yapısal sorunları çözmeye yetmeyecek. Raporda dil yetersizlikleri, sosyal eşitsizlikler, dijitalleşme ve yapay zekaya uyum gibi başlıkların eğitim alanındaki temel sorunlar arasında yer aldığı vurgulandı.
Federal Eğitim Bakanı Karin Prien eğitimdeki sorunların yalnızca okullar tarafından çözülemeyeceğini ifade ederek ailelerden kreşlere, çocuk bakım hizmetlerinden gençlik destek kuruluşlarına kadar tüm kesimlerin sürece dahil olması gerektiğini dile getirdi.
Kreşlerde çocuk sayısı düşmeye başladı
Rapora göre Almanya’da bakım hizmetlerinden yararlanan çocuk sayısı 2024 yılında ilk kez geriledi. Bu düşüşün temel nedeni olarak doğum oranlarındaki azalma gösterildi. Doğu Almanya’da 2020’den beri görülen eğilim artık Batı Almanya’daki üç yaş altı çocuklarda da etkisini göstermeye başladı.
Buna rağmen birçok bölgede ailelerin bakım hizmetlerine olan talebinin sürdüğü ve kreşlere devam eden çocuk oranının hafif de olsa artmaya devam ettiği belirtildi. Uzmanlar, ülke genelindeki durumun bölgeden bölgeye farklılık gösterdiğine dikkat çekti.
İlkokullarda öğrenci sayısı azalacak
Raporda, doğum oranlarındaki düşüş ve sığınma hareketlerindeki yavaşlama nedeniyle önümüzdeki yıllarda ilkokullarda da öğrenci sayısının gerilemesinin beklendiği ifade edildi. Bu değişimin ilk olarak 2027/28 eğitim öğretim yılında ilkokul kademesinde, daha sonraki dönemde ise ortaöğretimde hissedileceği öngörülüyor.
Ancak uzmanlar, öğrenci sayısındaki azalmanın eğitim sistemine otomatik olarak rahatlama getirmeyeceğini belirtiyor. Gelecek eğitim yılından itibaren birinci sınıf öğrencileri için uygulanacak tam gün bakım hakkının, personel ve altyapı ihtiyacını artıracağı kaydedildi.
Eğitim başarısında aile etkisi sürüyor
Rapor, son yıllarda yapılan araştırmaların ortaya koyduğu iki önemli sonucu yeniden doğruladı. Buna göre öğrencilerin okuma, matematik ve fen bilimleri alanlarındaki başarı düzeyleri genel olarak geriliyor. Ayrıca eğitim başarısı üzerinde aile ve sosyal çevrenin etkisi Almanya’da güçlü şekilde devam ediyor.
Eğitimdeki sosyal eşitsizlikleri azaltmak amacıyla eyaletlerin 2024-2026 döneminde toplam 347, federal hükümetin ise 13 farklı önlem başlattığı aktarıldı. Buna karşın raporda, hedeflerin net biçimde belirlenmesi ve ülke genelinde koordineli bir yaklaşım geliştirilmesi gerektiği vurgulandı.
Mesleki eğitim ve üniversitelerde yeni tablo
Mesleki eğitim alanında da dikkat çekici sorunlar yaşanıyor. İşletmeler ile adaylar arasında uyumsuzlukların arttığı, çıraklık eğitimlerinin daha sık yarıda bırakıldığı ve sınavlarda başarısızlık oranlarının yükseldiği kaydedildi. Son verilere göre yaklaşık 492 bin mezunla mesleki eğitim diplomalarında yeni bir düşük seviye görüldü.
Üniversitelerde ise farklı bir eğilim öne çıkıyor. Rapora göre önümüzdeki yıllarda yükseköğrenime başlayan öğrenci sayısı artmaya devam edecek ve daha önce görülen 520 bin kişilik rekor seviyeyi aşabilecek. Ancak uzun vadede demografik değişim üniversiteleri de etkileyecek.
Raporda uluslararası öğrencilerin Almanya için önemli bir nitelikli iş gücü kaynağı olduğu belirtildi. Özellikle matematik, mühendislik, fen bilimleri ve teknoloji alanlarında verilen yüksek lisans ve doktora diplomalarının yüzde 29’unun uluslararası öğrencilere ait olduğu ifade edildi.
Yapay zekanın eğitim üzerindeki etkisine de geniş yer verilen raporda, dijitalleşmenin artık yalnızca teknik altyapı meselesi olmadığı vurgulandı. Araştırmacılar, yapay zeka çağında öğrenme, bilgi edinme ve eğitimin nasıl tanımlanması gerektiğinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.