Almanya’da 1 Ağustos 2026 itibarıyla ilkokul birinci sınıfa başlayacak çocuklar için tam gün bakım hizmetinde yasal hak dönemi başlıyor. Yeni düzenleme, özellikle çalışan ebeveynlerin çocuk bakımı konusunda yaşadığı planlama sorunlarını azaltmayı hedefliyor.
Birçok aile için anaokulundan ilkokula geçiş süreci önemli bir organizasyon sorunu oluşturuyor. Anaokulları günün geç saatlerine kadar hizmet verirken, ilkokullarda dersler çoğunlukla öğle saatlerinde sona eriyor. Tam gün okulda yer bulamayan ya da bekleme listesine alınan aileler ise çalışma saatlerini azaltmak veya özel bakım hizmeti ayarlamak zorunda kalıyor. Yeni uygulama, bu eksikliği gidermeyi amaçlıyor.
Yeni düzenlemeye göre 2026/2027 eğitim yılında ilkokula başlayacak birinci sınıf öğrencileri ilk kez tam gün eğitim ve bakım hizmetinden yararlanma konusunda yasal hak elde edecek. Bu hak her eğitim yılında bir üst sınıfı kapsayacak şekilde genişletilecek ve 2029/2030 eğitim yılına kadar ilkokulun 1’den 4’üncü sınıfına kadar tüm öğrenciler için geçerli olacak.
Düzenleme, 2021 yılında kabul edilen Tam Gün Destek Yasası kapsamında hayata geçiriliyor. Yasanın temel amacı, aile yaşamı ile çalışma hayatının daha kolay uyumlaştırılmasını sağlamak.
Düzenleme neleri kapsıyor?
Almanya Federal Aile Bakanlığı’nın paylaştığı bilgilere göre yeni sistemde öne çıkan başlıklar şöyle:
2026/2027 eğitim yılında okula başlayacak birinci sınıf öğrencileri tam gün eğitim ve bakım hakkına sahip olacak.
Hak kapsamı her yıl bir üst sınıfa genişletilecek ve 2029/2030 eğitim yılında tüm ilkokul öğrencilerini kapsayacak.
Öğrenciler için haftanın beş iş gününde günlük sekiz saatlik bakım hakkı bulunacak. Bu süreye normal ders saatleri de dahil edilecek.
Uygulama eyalet ve belediyelere göre tam gün okulları, öğrenci bakım merkezleri, okul-gençlik hizmeti iş birlikleri veya öğle sonrası bakım programları aracılığıyla yürütülebilecek.
Okul tatillerinde de bakım hizmeti sunulacak. Eyaletler yılda en fazla dört haftalık kapanış süresi belirleyebilecek.
Ağustos 2026’dan itibaren yetkili kuruluşlar tarafından düzenlenen yaz kampları ve tatil programları da okul tatillerindeki bakım yükümlülüğünü karşılayan hizmetler arasında sayılabilecek.
Federal hükümet, eyaletlerin işletme giderlerine katkısını 2026’da 135 milyon Euro seviyesinden başlayarak 2030’dan itibaren yıllık 1,3 milyar Euro düzeyine çıkaracak. Ayrıca yeni bakım alanlarının inşası ve donatımı için 3,5 milyar Euro kaynak sağlanacak.
Aileler için tam gün bakım hizmetinden yararlanma zorunluluğu bulunmayacak. Hizmetten faydalanıp faydalanmama kararını ebeveynler verecek.
Mevcut durum
Federal Aile Bakanlığı verilerine göre Almanya’daki ilkokulların yüzde 74’ü halihazırda tam gün okul statüsünde bulunuyor. Yaklaşık 1,9 milyon ilkokul öğrencisi okul veya öğrenci bakım merkezlerinde tam gün hizmet alırken, bu oran toplam öğrencilerin yüzde 57’sine karşılık geliyor.
Yeni yasal hak ile özellikle bakım yeri bulunamayan veya güvenilir bir hizmete erişemeyen ailelerin yaşadığı sorunların azaltılması hedefleniyor.
Çalışan ailelere planlama kolaylığı
Yeni hak sayesinde çalışan ebeveynlerin çocukları için tam gün bakım yeri talep etme konusunda daha güçlü bir hukuki zemine sahip olması bekleniyor. Böylece ailelerin belediyelerde yer çıkmasını beklemek ya da çalışma saatlerini azaltmak zorunda kalmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor. Özellikle doğum izni sonrasında yarı zamanlı çalışmaya devam eden annelerin tam zamanlı veya daha uzun süreli çalışmaya dönmesinin kolaylaştırılması hedefleniyor.
Aile Bakanı Karin Prien konuya ilişkin “İyi planlanmış bir tam gün eğitimi, çocuklara ders saatlerinin çok ötesinde fırsatlar sunuyor” ifadelerini kullandı. Prien, ek destek programlarının normal derslerin başarı baskısından uzak bir ortamda yürütüleceğini belirtti.
Yeni uygulamanın ilk aşamada yalnızca birinci sınıf öğrencilerini kapsaması nedeniyle, 2026/2027 eğitim yılında daha büyük sınıflarda okuyan kardeşler bu haktan otomatik olarak yararlanamayacak.
Belediyeler ve sendikalardan eleştiri
Düzenleme bazı kurumların eleştirilerine de neden oldu. Alman Kentler Birliği, tam gün eğitim sisteminin genişletilmesini desteklediğini ancak ortaya çıkacak mali yükün büyük bölümünün belediyelerin üzerinde kaldığını savundu. Birlik, birçok eyalette finansman konusunda yeterli güvence verilmediğini belirtirken, Kuzey Ren-Vestfalya’daki bazı belediyelerin bu nedenle idare mahkemelerine başvurduğunu ifade etti. Ayrıca federal hükümet tarafından ayrılan kaynakların bazı eyaletlerde belediyelere tam olarak aktarılmadığı eleştirisi yapıldı.
Alman Kentler ve Belediyeler Birliği ise Ağustos 2026’da ülke genelinde tam gün bakım hizmetinin eksiksiz sunulmasının garanti edilemeyeceği uyarısında bulunarak, yükümlülüğün yerine getirilemediği durumlarda hukuki yaptırımların geçici olarak askıya alınmasını talep etti.
Alman Sendikalar Birliği de yasal hak ile mevcut uygulama arasında önemli fark bulunduğunu belirtti. DGB’ye göre ülke genelinde yaklaşık 166 bin bakım yeri eksik bulunuyor ve belediyelerin yalnızca yüzde 7’si yasal hakkı bugünkü şartlarda tamamen karşılayabilecek durumda.