Almanya’da emeklilik sisteminde planlanan reform, 45 yıl sigortalılığın ardından erken ve kesintisiz emeklilik imkanını sona erdirebilir. Yaşlılık Güvencesi Komisyonu, kamuoyunda “63 yaşında emeklilik” olarak bilinen uygulamanın yerine, sağlık sorunları nedeniyle mesleğini sürdüremeyen uzun süreli sigortalılar için yeni bir koruma emekliliği modeli önerdi.
Federal Çalışma Bakanı Barbel Bas, reform paketini mümkün olduğunca kapsamlı şekilde hayata geçirmek istediğini açıkladı. Ancak öneriler henüz yasalaşmadı. Bu nedenle yeni sistemin kimleri kapsayacağı ve hangi tarihten itibaren uygulanacağı kesinleşmiş değil.
Koruma emekliliği için 35 yıl şartı
Planlanan koruma emekliliği, uzun yıllar prim ödeyen ancak sağlık sorunları nedeniyle yıllardır yaptığı işi artık sürdüremeyen çalışanları hedefliyor. Tam iş gücü kaybı emekliliğinin şartlarını karşılamayan kişiler de bu düzenlemeden yararlanabilecek.
Komisyonun önerisine göre başvuranların sağlık durumu bireysel olarak değerlendirilecek. Kişinin başka bir işe yönlendirilmesi veya yeni bir meslek için eğitim almasının zorunlu tutulması ise öngörülmüyor.
Yeni emeklilik türünden yararlanabilmek için en az 35 yıl prim ödemiş olmak gerekecek. Koruma emekliliğine en erken 64 yaşında geçilebilecek ancak bu durumda emekli maaşından kesinti yapılacak. Kesintisiz emeklilik ise 65 yaşından itibaren mümkün olacak.
45 yıl prim ödeyenler için kritik değişiklik
Reformun en önemli başlıklarından biri, özellikle uzun süre sigortalı olanlara yönelik mevcut emeklilik uygulamasının kaldırılması. Mevcut sistemde gerekli şartları yerine getirenler, 45 yıllık sigortalılık süresinin ardından normal emeklilik yaşını beklemeden ve maaşlarında kesinti olmadan emekli olabiliyor.
Komisyonun önerisi kabul edilirse erken yaşta bağlanan emekli maaşlarında genel olarak kesinti uygulanacak.
Barbel Bas, ZDF’nin “heute journal” programında yaptığı açıklamada, 45 yıllık prim süresinden sonra erken emeklilik imkanının kaldırılmasını partisi açısından “ağır bir mesele” olarak nitelendirdi. Bas aynı zamanda sağlık sorunları yaşayan çalışanlar için yeni seçeneklerin oluşturulmasına dikkat çekti.
Yeni başlangıç tarihi belirleyici olabilir
Koruma emekliliğinde en kritik konulardan biri, düzenlemenin hangi tarihten itibaren geçerli olacağı. Almanya’daki geçmiş uygulamalarda emeklilik sistemindeki iyileştirmeler çoğu zaman yalnızca belirlenen yeni tarihten sonra emekli maaşı bağlanan kişileri kapsadı.
Bu nedenle halihazırda iş gücü kaybı nedeniyle emekli maaşı alanların yeni koruma emekliliğinden yararlanamaması ihtimali bulunuyor. Federal Sosyal Mahkeme ile Federal Anayasa Mahkemesi de emeklilik başlangıç tarihini esas alan uygulamayı daha önce onayladı. Buna göre yeni kurallar genel olarak yeni bağlanan emekli maaşları için uygulanıyor.
Koruma emekliliğinde de aynı yöntemin kullanılıp kullanılmayacağı ancak yasal düzenleme hazırlandığında netleşecek.
Mevcut haklar devam ediyor
Yeni sistem henüz kabul edilmediği için mevcut emeklilik mevzuatı geçerliliğini koruyor. Sağlık sorunları nedeniyle mesleğini sürdüremeyenlerin, olası reformu bekleyerek mevcut haklarına ilişkin başvurularını ertelememeleri gerektiği belirtiliyor.
Mevcut sistemde iş gücü kaybı emekliliği açısından kişinin günlük çalışma kapasitesi önem taşıyor. Günde üç saatten daha az çalışabilecek durumda olmak, değerlendirmede temel ölçütlerden biri.
Engellilik derecesi en az 50 olan kişiler için ise ağır engellilere yönelik yaşlılık emekliliğine daha erken geçiş imkanı bulunabiliyor. Mevcut emeklilik kararlarının olası hatalar ve hak edilebilecek ek ödemeler açısından kontrol edilmesi de öneriliyor.