Almanya'da eğitim sistemindeki gerileme, okuldan ayrılan öğrencilerin durumuna da yansıdı. Son verilere göre 65 bin genç, herhangi bir okul diploması alamadan eğitim hayatını tamamladı. Diplomasız okuldan ayrılanların oranı yüzde 8,4'e yükselerek 20 yılı aşkın sürenin en yüksek seviyesine ulaştı. Artan başarısızlık karşısında hükümet, çocukların henüz anaokulundayken desteklenmesini sağlayacak yeni önlemler hazırlıyor.
Federal İstatistik Dairesinin 2024/2025 eğitim yılı verileri, Almanya'daki okullarda yaşanan sorunların boyutunu ortaya koydu. Diplomasız ayrılan öğrencilerin oranı en son 2002/2003 eğitim yılında yüzde 8,9 ile daha yüksek bir seviyedeydi.
Son yıllardaki rakamlar da olumsuz gidişatı doğruluyor. İki yıl önce 56 bin genç diploma alamadan okuldan ayrılırken bu sayı geçen yıl 62 bine, son eğitim yılında ise 65 bine çıktı. Almanya'da her yıl yaklaşık 770 bin ile 800 bin arasında öğrenci okuldan ayrılıyor.
On yıl önce diplomasız ayrılanların oranı yüzde 5,6 seviyesindeydi. Bugün ise neredeyse her 12 öğrenciden biri, en düşük düzeydeki genel okul bitirme diplomasını bile alamıyor.
Sorun yalnızca okulun son yılında başlamıyor
Eğitim alanındaki araştırmalar, öğrencilerin temel becerilerinde uzun süredir gerileme yaşandığını gösteriyor. Uluslararası PISA araştırmasında Almanya'daki 15 yaşındaki öğrenciler, okuma, matematik ve fen bilimlerinde bugüne kadarki en düşük sonuçlarını aldı.
Daha küçük yaştaki öğrenciler üzerinde yapılan karşılaştırmalı araştırmalarda da benzer sorunlar görüldü. Bu tablo, okuldan diplomasız ayrılmanın yalnızca eğitimin son aşamasında ortaya çıkan bir sorun olmadığını gösteriyor.
Özellikle okuma, yazma ve matematikte yeterli temel becerileri kazanamayan öğrenciler, ilerleyen sınıflarda dersleri takip etmekte zorlanıyor. Eksiklikler zamanında giderilmediğinde okul başarısı daha da düşebiliyor.
Almanca bilgisinin yetersiz olması da eğitimdeki başarısızlığın önemli nedenleri arasında gösteriliyor. Dersleri anlamakta güçlük çeken öğrenciler zamanla sınıf arkadaşlarının gerisinde kalabiliyor. Eğitimde ilerleme sağlayamayan gençlerde motivasyon kaybı da yaşanabiliyor.
Dört yaşındaki çocuklara dil testi geliyor
Federal Hükümet, eğitimdeki sorunları daha erken aşamada tespit etmek amacıyla anaokullarını kapsayan yeni bir düzenleme hazırladı.
Federal Mecliste ilk görüşmesi yapılan yasa tasarısına göre Almanya genelinde dört yaşındaki çocukların dil becerileri test edilecek. Değerlendirmeler yalnızca Almanca bilgisiyle sınırlı kalmayacak. Çocukların matematiksel ve sosyal becerileri de incelenecek.
Amaç, gelişiminde eksiklik tespit edilen çocuklara ilkokula başlamadan önce destek vermek. Böylece öğrencilerin eğitim hayatına daha eşit koşullarda başlaması hedefleniyor.
Hükümet, özellikle okula başlayana kadar yeterli Almanca öğrenemeyen çocukların ilerleyen yıllarda ciddi güçlüklerle karşılaşabileceği görüşünde. Bu nedenle dil desteğinin okul öncesi dönemde güçlendirilmesi planlanıyor.
Halihazırda uygulanan Startchancen programıyla da öğrenme güçlüğü yaşayan öğrencilerin ve ekonomik açıdan dezavantajlı ailelerin çocuklarının yoğun olduğu okullara ek destek sağlanıyor.
Ancak yeni önlemlerin uygulanabilmesi için yeterli öğretmen, uzman personel ve finansman gerekiyor. Anaokullarından eyaletler sorumlu olduğu için federal düzeyde hazırlanan düzenlemenin mali yükünün nasıl karşılanacağı da tartışılıyor.
Her diplomasız genç okulu terk etmiş sayılmıyor
Açıklanan 65 bin kişilik rakam, bütün öğrencilerin eğitimini yarıda bıraktığı anlamına gelmiyor.
Diplomasız ayrılan gençlerin önemli bir bölümü özel eğitim okullarından geliyor. Bu öğrenciler arasında kendi eğitim programını başarıyla tamamlayan ancak genel eğitim sisteminde geçerli ilk okul bitirme diplomasını alamayanlar da bulunuyor.
Bu ayrım, istatistiklerin değerlendirilmesinde önem taşıyor. Yine de temel eğitim hedeflerine ulaşamayan gençlerin sayısındaki artış, eğitim sisteminin karşı karşıya olduğu sorunların büyüdüğünü gösteriyor.
Özellikle sosyal ve ekonomik açıdan dezavantajlı bölgelerdeki okulların daha fazla desteğe ihtiyaç duyduğu belirtiliyor. Öğrencilerin öğrenme eksikliklerinin erken tespit edilmesi, dil eğitiminin güçlendirilmesi ve okul sosyal hizmetlerinin yaygınlaştırılması çözüm için öne çıkan başlıklar arasında yer alıyor.
Eğitimdeki gerileme iş gücü sorununu da büyütebilir
Diplomasız gençlerin sayısındaki artış, yalnızca okulları ilgilendiren bir sorun olarak görülmüyor. Almanya'da nitelikli iş gücü ihtiyacı tartışılırken her yıl on binlerce gencin temel okul diploması olmadan eğitim hayatını tamamlaması da eleştiriliyor.
Bu nedenle eğitim sistemindeki sorunların yalnızca eyaletlerin sorumluluğuna bırakılmaması, federal hükümetin daha güçlü bir rol üstlenmesi isteniyor.
Eğitimdeki gerilemeyi durdurmak için okulların daha iyi imkanlara kavuşturulması, dezavantajlı çocuklara erken yaşta destek verilmesi ve temel becerilerin güçlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.