Almanya’da vatandaşlık yasasında geçen yıl yürürlüğe giren değişiklikle birlikte çifte vatandaşlık hakkından yararlananların oranı dikkat çekici seviyelere ulaştı. Mediendienst Integration tarafından derlenen verilere göre, 2025 yılında Alman vatandaşlığına geçen kişilerin çok büyük bölümü önceki vatandaşlıklarından vazgeçmedi. Veri toplayan şehirlerde çifte vatandaşlık oranı yüzde 85 ile yüzde 98 arasında değişti.
Yeni düzenleme sayesinde Alman vatandaşlığına kabul edilen kişiler genel olarak mevcut vatandaşlıklarını koruyabiliyor. Çifte vatandaşlık almayanların ise çoğunlukla vatansız kişiler olduğu ya da geldikleri ülkelerin çoklu vatandaşlığa izin vermediği belirtildi. Hindistan, Etiyopya ve Eritre bu ülkelere örnek olarak gösterildi.
SPD, Yeşiller ve FDP koalisyonunun hazırladığı vatandaşlık reformu Haziran 2024 sonunda yürürlüğe girmişti. Düzenleme öncesinde mevcut vatandaşlığın korunması çoğunlukla Avrupa Birliği vatandaşları ve bazı istisnai durumlarla sınırlıydı. Reform sonrasında bu uygulama genişletildi.
Başvurularda düşüş yaşandı
Mediendienst Integration verilerine göre 2025 yılında yapılan yeni vatandaşlık başvurularının sayısı yaklaşık yüzde 10 gerileyerek 189 bin seviyesine indi.
Başvuru sayısında Berlin ilk sırada yer aldı. Başkentte yaklaşık 36 bin 100 kişi vatandaşlık başvurusu yaptı. Büyük şehirler arasında ikinci sırada ise yaklaşık 17 bin 800 başvuruyla Münih bulunuyor.
Ancak Münih yalnızca yoğun başvuru sayısıyla değil, biriken dosyalarla da öne çıkıyor. Mayıs ayı başı itibarıyla kentte karara bağlanmayı bekleyen 40 bin 200'den fazla başvuru bulunduğu aktarıldı.
Öte yandan bazı eyaletlerden yayımlanan veriler ve Welt am Sonntag gazetesinin araştırmaları, geçen yıl Almanya genelinde gerçekleştirilen vatandaşlığa kabullerin 300 binin oldukça üzerine çıkmış olabileceğine işaret ediyor. 2025 yılında Alman vatandaşlığına geçenler arasında ilk sırayı Suriye kökenliler aldı. Türkiye, Afganistan, İran ve Rusya kökenliler de listenin üst sıralarında yer aldı.
Çifte vatandaşlık tartışması sürüyor
Uzun yıllar boyunca Almanya’da çifte vatandaşlığa genel olarak izin verilmemesi, özellikle köken ülkeleriyle duygusal ve kültürel bağlarını korumak isteyen birçok kişinin vatandaşlık başvurusunda bulunmamasına neden olmuştu.
Bunun yanında seyahat kolaylığı, miras ve mülkiyet işlemleri ile iki ülkede çalışma imkanı gibi pratik nedenlerin de vatandaşlık tercihlerinde etkili olduğu değerlendiriliyor.
Çifte vatandaşlık uygulaması siyasi tartışmaların da merkezinde bulunuyor. AfD, bu hakkın yalnızca gerekçelendirilmiş istisnai durumlarda verilmesini savunuyor. CDU ve CSU’nun oluşturduğu Birlik partileri içinde de konuya mesafeli yaklaşan isimler bulunuyor. Eleştirilerde, olası sadakat çatışmaları ve "paralel toplumlar" oluşabileceği yönündeki görüşler öne çıkıyor.
Vatandaşlık için hangi şartlar aranıyor?
Mevcut kurallara göre Alman pasaportu almak isteyen kişilerin Almanca bilmeleri, geçimlerini kendi gelirleriyle sağlayabilmeleri ve en az beş yıl boyunca Almanya’da yasal olarak yaşamış olmaları gerekiyor. Ayrıca ciddi suç işlememiş olmaları, kimliklerini belgelemeleri ve Alman toplum düzenine ilişkin bilgi sahibi olduklarını göstermeleri şart koşuluyor.
Başvuru sahiplerinden aynı zamanda Almanya’nın özgür demokratik temel düzenine bağlılık beyanı isteniyor. Bunun yanı sıra Nazi dönemindeki haksızlıklar ve bunların sonuçları konusunda Almanya’nın tarihi sorumluluğunu kabul etmeleri ve özellikle Yahudi yaşamının korunmasına destek vermeleri bekleniyor.
Güvenlik soruşturmaları ve İsrail şartı
Vatandaşlık kararı verilmeden önce Anayasayı Koruma Teşkilatı tarafından güvenlik incelemesi yapılıyor. Başvuru sahipleri hakkında aşırıcılık veya İslamcılık bağlantılı herhangi bir bulgu bulunup bulunmadığı araştırılıyor.
Geçen yıl incelenen dosyaların yüzde 1’inden daha azında güvenlik birimlerinden bilgi geldiği belirtildi. Mediendienst Integration’a göre, veri paylaşan şehirlerde güvenlik kurumlarından gelen bilgiler nedeniyle reddedilen başvuruların sayısı düşük tek haneli rakamlarda kaldı. Thüringen’de incelenen 4 bin 542 kişi arasında yalnızca iki başvuru sahibi hakkında ilgili bulgu bulunduğu bildirildi.
Saksonya-Anhalt eyaletinde ise 12 vatandaşlık başvurusu, başvuru sahiplerinin İsrail’in var olma hakkını kabul ettiklerine dair beyanda bulunmayı reddetmeleri nedeniyle geri çevrildi. Bu uygulama eyalette 2023 yılının başından beri yürürlükte bulunuyor.
Benzer bir düzenleme 2025 yılının ortasında Brandenburg’da da hayata geçirildi. Ancak bu konuda eyaletten veri paylaşılmadığı ifade edildi.