Almanya'da Federal İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt, yaklaşık 670 bin Suriyelinin koruma statüsünü kaldırmaya hazırlanıyor. Suriye'deki iç savaşın sona ermesini gerekçe gösteren hükümet, ülkelerine dönüşleri hızlandırmak istiyor. Ancak Alman resmi kurumlarının güvenlik raporları, Suriye'deki tehlikenin devam ettiğini ortaya koyuyor. Planın hayata geçirilmesi halinde binlerce kişinin mahkemeye başvurabileceği belirtiliyor.
Almanya'da yaşayan yüz binlerce Suriyelinin geleceğini etkileyecek yeni bir yasal düzenleme gündemde. Federal İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt, geçici koruma statülerinin kaldırılmasını kolaylaştıracak yasa tasarısını sonbahar aylarında sunmayı planlıyor.
Hükümet, Beşar Esad yönetiminin devrilmesiyle birlikte Suriyelilerin ülkelerine dönmelerinin önündeki engellerin azaldığını savunuyor. Başbakan Friedrich Merz de Kasım 2025'te yaptığı açıklamada, "Suriye'deki iç savaş sona erdi. Artık Almanya'da sığınma hakkı verilmesini gerektiren hiçbir neden kalmadı. Bu nedenle geri göndermelere başlayabiliriz." demişti.
Merz hükümeti, gelen tepkilere rağmen Suriye'nin yeni Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara ile geri dönüşler konusunda görüşmeler yürütüyor.
670 bin kişinin dosyası yeniden incelenecek
Almanya'da yaklaşık 670 bin Suriyeli, ülkelerine dönmeleri halinde ciddi tehlikelerle karşılaşabilecekleri gerekçesiyle verilen ikincil koruma statüsüne sahip.
Alman yasalarına göre bu statü, koruma verilmesini gerektiren koşulların ortadan kalkması halinde iptal edilebiliyor. İçişleri Bakanlığı da Esad yönetiminin devrilmesini ve Suriye'deki koşulların değişmesini gerekçe göstererek dosyaların yeniden incelenmesini istiyor.
Bu nedenle Federal Göç ve Mülteciler Dairesinin (BAMF), yüz binlerce kişinin durumunu ayrı ayrı değerlendirmesi gerekecek.
Hukukçular, bunun büyük bir bürokratik yük oluşturacağına dikkat çekiyor. BAMF'ın koruma statüsünü gözden geçirdiği kişileri yazılı veya sözlü olarak bilgilendirmesi gerekiyor. Statüsü kaldırılan kişiler ise karara itiraz ederek idare mahkemelerinde dava açabilecek.
Uzmanlara göre bu davaların önemli bir bölümünde Suriyelilerin lehine karar çıkması mümkün.
Alman kurumlarının raporları hükümetle çelişiyor
Dobrindt'in geri dönüş planının önündeki en büyük engellerden biri, Alman devlet kurumlarının Suriye'deki güvenlik durumuna ilişkin değerlendirmeleri.
Almanya Dışişleri Bakanlığı, Suriye'ye yönelik seyahat uyarısını sürdürüyor. Bakanlığın açıklamalarında, Mayıs 2026'dan itibaren bombalı saldırıların arttığına dikkat çekiliyor.
Temmuz ayında başkent Şam'daki bir kafeye düzenlenen bombalı saldırıda çok sayıda kişi hayatını kaybetti veya yaralandı. Aynı ay uluslararası ziyaretçilerin kullandığı bir otelin yakınındaki hedeflere de iki bombalı saldırı gerçekleştirildi.
Dışişleri Bakanlığı, tüm uyarılara rağmen Suriye'ye gitmek isteyenlere olağanüstü güvenlik önlemleri almalarını tavsiye ediyor. Seyahat öncesinde özel ve iş hayatına ilişkin işlemler için vekaletname bırakılması, vasiyetname hazırlanması ve çocukların velayetiyle ilgili konuların düzenlenmesi isteniyor.
BAMF'ın haftalık raporları da ülkedeki güvenlik sorunlarının sürdüğünü gösteriyor. Kurumun son değerlendirmesinde çeşitli saldırılara ve silahlı çatışmalara yer veriliyor. Bu olayların siviller açısından ciddi tehlike oluşturduğu belirtiliyor.
Koruma statüsü iptal edilen Suriyeliler, mahkemelerde hem Dışişleri Bakanlığının uyarılarını hem de BAMF'ın kendi raporlarını delil olarak kullanabilecek.
Dışişleri Bakanı Johann Wadephul da 2025'in sonunda Şam'a yaptığı ziyaretin ardından, Almanya'daki Suriyelilerin önemli bir bölümünün kısa sürede gönüllü olarak ülkelerine dönmesinin gerçekçi olmadığını kabul etmişti.
Wadephul, Suriye'deki yıkımı "1945 sonrasında Almanya'dan gelen görüntülere" benzetmişti.
Gönüllü dönenlere 7 bin Euro verilebilir
Federal İçişleri Bakanlığı, Suriyelilerin gönüllü dönüşlerini teşvik etmek için mali destekleri de artırmayı değerlendiriyor.
İsviçre merkezli NZZ gazetesinin haberine göre, ülkesine dönmek isteyenlere kişi başına 7 bin Euro'ya kadar ödeme yapılması planlanıyor. Mevcut uygulamada yetişkin başına verilen destek 1.000 Euro düzeyinde.
İçişleri Bakanlığının verilerine göre 2024'ten bu yana 7 bin 700'den fazla Suriyeli, mali destekten yararlanarak Almanya'dan ayrıldı.
Hükümet, gelecek yıl gönüllü geri dönüş programları için bütçeden 125 milyon Euro ayırdı. Bu tutar, önceki kaynağın üç katından fazla.
Federal Hükümet, artırılacak ödemelerle özellikle genç erkeklerin Suriye'ye dönmesini teşvik etmeyi hedefliyor.
Ancak plan siyasi tartışmalara neden oldu. Yeşiller Partisinin göç politikaları sözcüsü Filiz Polat, Dobrindt'in girişiminin "Suriyeli toplumunda büyük bir belirsizlik yarattığını" söyledi.
Polat, koalisyon ortağı Sosyal Demokrat Partinin (SPD) de bu konuda açık bir tutum sergilemesini istedi.
SPD'nin ilgili politika sözcüleri, kapsamlı statü iptali planına ilişkin henüz ayrıntılı bir değerlendirme yapmadı. Parti temsilcileri yalnızca her dosyanın bireysel olarak incelenmesi gerektiğini vurguladı.
Irak örneği yeniden gündemde
Sivil toplum kuruluşları, hükümetin geçmişte Iraklı sığınmacılarla yaşanan sorunları tekrarlayabileceği uyarısında bulunuyor.
2003 yılında Saddam Hüseyin'in devrilmesinin ardından Almanya, on binlerce Iraklının koruma statüsünü kaldırmıştı. Ancak ülkedeki güvenlik koşulları beklendiği gibi düzelmeyince bu kişilerin Almanya'da kalmalarına izin verilmişti.
Benzer bir durumun Suriyeliler için de yaşanabileceği, bunun hem göç idaresinde hem de mahkemelerde ciddi bir iş yüküne yol açabileceği belirtiliyor.
Almanya'da 912 binden fazla Suriyeli yaşıyor
Almanya'daki Suriyelilerin hukuki durumuna ilişkin veriler, koruma statüsünün kaldırılmasının herkes için doğrudan sınır dışı edilme anlamına gelmediğini gösteriyor.
Mediendienst Integration verilerine göre ülkede 912 binden fazla Suriyeli yaşıyor. Bunların 15 binden azı Almanya'dan ayrılmakla yükümlü. Bu gruptaki kişilerin büyük bölümü ise sınır dışı işlemleri geçici olarak durdurulduğu için ülkede kalmaya devam ediyor.
2026 yılı içerisinde yaklaşık 1.900 Suriyelinin koruma statüsü kaldırıldı. Buna karşılık fiilen sınır dışı edilenlerin sayısı oldukça düşük.
Federal İçişleri Bakanlığının ntv.de'nin sorusuna verdiği yanıta göre, 2025'in başından Temmuz 2026'nın sonuna kadar yalnızca beş Suriyeli sınır dışı edildi.
Köln Alman Ekonomi Enstitüsünün (IW Köln) verileri ise 260 binden fazla Suriyelinin eğitim veya çalışma nedeniyle farklı oturum izinlerine sahip olduğunu gösteriyor.
Ayrıca 2015'ten bu yana Almanya'ya sığınan yaklaşık 300 bin kişi Alman vatandaşlığına geçti. Federal İş Ajansının istatistiklerinde bu kişiler artık Suriyeli yabancı nüfus içinde sayılmıyor.
Dobrindt'in hazırladığı düzenlemenin yürürlüğe girmesi halinde, koruma statülerinin iptaliyle ilgili kararların mahkemelerde uzun süre tartışılması bekleniyor. Alman kurumlarının Suriye'deki güvenlik durumuna ilişkin raporları ise hükümetin geri dönüş politikasının önündeki en önemli hukuki sorunlardan biri olarak görülüyor.