Bir emekli kadına 2008 ile 2014 yılları arasındaki döneme ilişkin geriye dönük olarak yaklaşık 31 bin Euro tutarında malulen emeklilik ödemesi yapılması gerekiyordu. Ancak bu sevindirici haber kısa sürede acı bir hayal kırıklığına dönüştü: Ödemenin neredeyse yarısı doğrudan sosyal yardımlaşma kurumlarına aktarıldı.
1949 doğumlu kadın, söz konusu yıllarda hem temel sosyal yardım hem de konut desteği alıyordu. Alman Emeklilik Sigortası Kurumu, sonunda tam malulen emeklilik kararını onayladığında ve yaklaşık 31 bin Euro tutarında birikmiş ödeme hesapladığında, ilgili sosyal yardım kurumu 14.423,60 Euro’luk geri ödeme talebinde bulundu.
Mahkeme: Geri ödeme talebi yasal
Federal Sosyal Mahkeme, bu uygulamanın hukuka uygun olduğunu teyit etti. Kararda, “Bir kişi geçmişte devlet yardımı aldıysa, geriye dönük emeklilik ödemesi doğrudan kendisine değil, önce bu yardımları yapan kurumlara ait olabilir” denildi. Mahkeme ayrıca, 13.698,83 Euro’luk başka bir kısmın da daha önce alınan sosyal yardımlar ve konut desteğiyle otomatik olarak mahsup edildiğini belirtti.
Yasal dayanak: Sosyal Kanunlar Kitabı
Bu tür mahsuplaşmaların temelini, Sosyal Kanunlar Kitabı’nda yer alan hükümler oluşturuyor. Federal Sosyal Mahkeme’nin yerleşik içtihadına göre, emeklilik sigortası kurumları, diğer kurumların geri ödeme talepleri bulunduğu sürece, sigortalıya yapılacak geriye dönük ödemelerin ne ölçüde sona erdiğini idari işlemle belirleyebiliyor.
Eğer bir kişi belli bir dönemde sosyal yardımlardan yararlanmış ve sonradan daha yüksek bir emeklilik hakkı kazanmışsa, önceden ödenen yardımlar bu tutardan düşülüyor. Mahkeme, bu uygulamanın "çifte ödeme"yi önlemek amacı taşıdığını vurguladı.
Emekli için maddi kayıp
Kadın için süreç mali açıdan da olumsuz sonuçlandı. Federal Sosyal Mahkeme’ye kadar taşınan davada, sosyal yardımlarla yapılan mahsuplaşmadan sonra yalnızca 724,77 Euro ek ödeme almasına hükmedildi. Üstelik bu miktar, reddedilen dava yardımı nedeniyle kendi ödemesi gereken 1.500 ila 3.000 Euro arasındaki avukat masraflarından çok daha düşük kaldı.
Benzer durumlar binlerce kişiyi etkiliyor
Bu örnek tekil bir olay değil. Alman Emeklilik Sigortası verilerine göre, 2024 yılı itibarıyla yaklaşık üç milyon kişi malulen emekli maaşı alıyor. Bu kişilerin çoğu, emeklilik kararları kesinleşmeden önce sosyal yardımlardan faydalanmış durumda.
Erkeklerde ortalama malulen emeklilik yaşı 54,5, kadınlarda ise 53,5 olarak hesaplanıyor. Ancak bu ödemeler genellikle düşük olduğu için, birçok kişi uzun süre tamamlayıcı sosyal yardım almaya devam ediyor.