Maria Branyas Morera… 1907’de San Francisco’da doğdu, çocuk yaşta ailesiyle birlikte İspanya’nın Katalonya bölgesine taşındı. Ve 2024 yılında, tam 117 yaşında hayata veda ettiğinde, dünyanın en yaşlı insanı unvanını taşıyordu.
Ancak Branyas’ı yalnızca yaşı değil, bu kadar uzun süre fiziksel ve zihinsel sağlığını koruyabilmesi de bilim insanlarının dikkatini çekti.
Bilim insanları örneklemeye ikna etti
Branyas, ömrünün son yılında bilimsel testlere gönüllü oldu.
Araştırmacılar onun kan, idrar, tükürük ve dışkı örneklerini alarak detaylı incelemeler yaptı. Amaç, “bu denli uzun ve sağlıklı bir yaşamın” biyolojik arka planını ortaya çıkarmaktı.
Sonuçlar oldukça ilginçti:
- Telomerleri kısaydı, yani biyolojik yaşlanma izleri taşınıyordu.
- Buna karşın, epigenetik yaşı oldukça gençti; hücresel seviyede birçok belirteç genç bireylerle benzerlik gösteriyordu.
- LDL (kötü kolesterol) düşük, HDL (iyi kolesterol) yüksek seviyedeydi. Kan şekeri dengeliydi, iltihap düzeyleri ise beklenmedik şekilde düşüktü.
- Bağırsak mikrobiyomu sağlıklı genç bireylerin mikrobiyomu ile benzer özellikler taşıyordu; özellikle bağışıklık sistemiyle ilişkili bifidobakteri türleri öne çıkıyordu.
Genetik mi, yaşam tarzı mı?
Araştırmacılar, Branyas’ın uzun ömrünü yalnızca genetik faktörlerle açıklamanın mümkün olmadığını söylüyor. Elbette bazı koruyucu gen varyantlarına sahipti. Kalp-damar sağlığı, bağışıklık sistemi ve beyin fonksiyonlarıyla ilişkili genetik özellikler dikkat çekiyordu.
Ancak Branyas, yaşam tarzı açısından da oldukça dengeli bir hayat sürmüştü:
- Akdeniz tipi beslenme uyguluyordu: bol sebze, baklagil, yoğurt ve meyve tüketiyordu.
- Düşük düzeyde kronik iltihap ve metabolik denge de uzun ömrünü destekleyen faktörlerdi.
- Mikrobiyomu güçlüydü ve yaşına rağmen bağışıklık sistemi hala etkili çalışıyordu.
Uzun ömür bir formüle sığar mı?
Maria Branyas’ın hayatı, uzun ve sağlıklı yaş almanın genetik yapı, beslenme, mikrobiyal denge ve düşük iltihap düzeyi gibi birçok faktörün birleşimiyle mümkün olabileceğini gösteriyor. Ancak uzmanlar, bu tür örneklerin istisnai olduğuna dikkat çekiyor.
Her bireyin genetik yapısı, yaşam koşulları ve çevresel etkileşimleri farklı olduğu için, bu verilerden evrensel bir formül çıkarmak mümkün değil.
Yine de Branyas’ın örneği, yaşlanmanın kaçınılmaz olduğu kadar yönetilebilir de olabileceğini gösteriyor.
ARTI49
FOTOĞRAF: Unsplash